Halüsinasyonu Etiketleyen Prompt
Cevabı üç katmana böler: doğrulanabilir olgu, çıkarım ve tahmin. Model "bilmiyorum" demeyi öğrenir, siz de hangi cümleye güvenebileceğinizi görürsünüz.
Bilmediğin bir konuda emin görünen cümleler kurmak, senin en büyük hata kaynağın. Bu görevde o davranışı kapatıyoruz. KONU: [KONU] BENİM AMACIM: [AMAÇ] HER CÜMLEYİ ŞU ÜÇ ETİKETTEN BİRİYLE BAŞLAT: [DOĞRULANABİLİR] — kaynağı gösterilebilir, tarih/sayı/isim verilebilir bilgi [ÇIKARIM] — bilinenlerden mantıkla çıkarılmış, kaynağı olmayan yorum [EMİN DEĞİLİM] — modelin eğitim verisinde güvenilir karşılığı olmayan iddia KURALLAR 1. Bir sayı, tarih, oran, madde adı veya kişi adı yazacaksan, kaynağını aynı satırda parantez içinde ver (kurum + yıl). Kaynak uydurma; bilmiyorsan [EMİN DEĞİLİM] yaz. 2. Emin olmadığın yerde tahmin yürütüp devam etme, dur. "Bunu doğrulaman gerekir" yaz. 3. Cevabın sonuna üç listeyi ekle: - DOĞRULANMASI GEREKENLER: yayınlamadan önce kontrol edilmesi zorunlu iddialar - NEREDEN BAKILIR: her iddia için 1 birincil kaynak türü (resmî kurum, kanun metni, üreticinin kendi dokümanı) - RİSKLİ CÜMLELER: yanlış çıkarsa en çok zarar verecek 3 cümle 4. Türkçe yaz, abartılı sıfat kullanma, "kesinlikle", "herkes bilir", "çok yaygın" gibi boş kesinlik ifadelerinden kaçın. Şimdi konuyu işle. Önce tek paragraf özet, sonra etiketli gövde.
Bu prompt halüsinasyonu sıfırlamaz; görünür kılar. Yayına girmeden önce [DOĞRULANABİLİR] etiketli cümlelerin kaynaklarını yine siz açacaksınız.
02 — Değişkenler
Köşeli parantezleri doldurun
Prompt içindeki renkli alanlar sizin bilginizle değişecek yerlerdir. Hepsini doldurmak zorunda değilsiniz; boş bırakılan alanı model kendi varsayımıyla tamamlar.
[KONU]
Hata yapmasından korktuğunuz konu
ör. Türkiye'de 2026 asgari ücret ve vergi dilimleri [AMAÇ]
Yazının nereye gideceği
ör. Şirket içi bütçe sunumu [DOĞRULANABİLİR]
Prompt içinde doldurulacak alan
[ÇIKARIM]
Prompt içinde doldurulacak alan
[EMİN DEĞİLİM]
Prompt içinde doldurulacak alan
03 — Kullanım
Adım adım nasıl kullanılır?
- 01
Konuyu olabildiğince dar yazın. "Vergi" değil "2026 gelir vergisi dilimleri" — dar konuda model daha az uydurur.
- 02
Cevap geldikten sonra sadece [DOĞRULANABİLİR] satırlarını kopyalayın; diğer ikisini taslaktan çıkarın.
- 03
Aynı promptu ikinci kez, bu kez "sadece ilk cevabın [EMİN DEĞİLİM] satırlarını çürüt" diyerek çalıştırın. Modelin kendi iddiasını savunamadığı yerler en riskli olanlar.
- 04
Sayı ve tarihleri yayına almadan önce kurumun kendi sayfasından açın — modelin verdiği URL'ye tıklamakla yetinmeyin.
04 — Varyasyonlar
Aynı prompt, farklı sonuç
Tek bir prompt her işi çözmez. Aşağıdaki varyasyonlar aynı görevi farklı ton, uzunluk veya formatta ister — duruma göre birini seçin.
Kaynak zorlamalı
Hukuk ve sağlık metinlerinde ilk tercih.
Aynı konuyu işle ama farklı bir kural: kaynağını gösteremediğin hiçbir cümleyi yazma. Sadece doğrulanabilir bilgi üret. Cevabın sonuna "Bunu bilmiyorum" dediğin 3 ayrı alt başlık ekle — eksikleri saklamak yerine adlandır.
Kırmızı takım
Yazdığınız metni modele denetletmek için.
Aşağıdaki metni savcı gibi oku. Her cümleyi üç kategoriye ayır: kanıtlanabilir / kanıtsız iddia / yanlış olma ihtimali yüksek. Üçüncü kategoriye giren her cümle için "doğrusu ne olabilir" diye tek satır yaz. Metnim: [KONU]
05 — İpuçları
Sonucu bir üst seviyeye taşıyan notlar
- Modeli "emin olma" yerine "etiketleme" görevine sokmak, "yalan söyleme" demekten çok daha etkili. Yasak davranışı bastırmıyor, yerine ölçülebilir bir çıktı koyuyor.
- Aynı soruyu iki farklı modelde çalıştırıp sonuçları karşılaştırın: iki modelin de aynı şeyi söylediği yerler genelde güvenli, ayrıştığı yerler genelde uydurma.
- Uzun konuşmada model etiket kullanmayı bırakırsa tek satır hatırlatın: "Etiketleri kullanmaya devam et, kuralları tekrar oku."
06 — Sık sorulanlar
Yapay Zekâ Hataları hakkında sık sorulanlar
Bu prompt halüsinasyonu gerçekten engelliyor mu?
Tamamen engellemez, çünkü modelin "emin değilim" demesi de bir olasılık hesabıdır. Ama iki şeyi yapar: yanlış bilgiyi cevabın içinde görünür hale getirir ve uzun, akıcı, ikna edici bir yalanı parçalar. Uygulamada en büyük fayda burada: kullanıcı artık neyi kontrol edeceğini bilir.
"Kaynak ver" demek neden yetmiyor?
Model kaynak istendiğinde de en olası kaynak formatını üretir — gerçek makale adıyla uydurma yıl, gerçek dergi adıyla var olmayan cilt sayısı. Bu yüzden kaynağı "aynı satırda kurum + yıl" formatında istemek ve yayına almadan açmak şart. Kaynağın var olduğunu doğrulamak, içeriğinin iddiayı desteklediğini doğrulamakla aynı şey değil.
Hangi modeller bu formatı daha iyi takip ediyor?
Uzun talimatı takip etmede Claude ve GPT modelleri genelde daha tutarlı; Perplexity kaynak bulmada güçlü ama etiket disiplini zayıf. Gemini uzun belgelerde iyi, kısa sohbette etiketi çabuk bırakır. Pratik kural: etiketli çıktı için Claude veya GPT, kaynak bulmak için Perplexity, sonra etiketletmek için diğeri.
Devamı
Bunlar da işinize yarar
Uydurma Kaynak Tespit Promptu
Her kaynağı dört alanda sınar (var mı, iddiayı destekliyor mu, künye doğru mu, erişilebilir mi) ve şüphelileri öne çıkarır. Tez ve makale için zorunlu adım.
Orta ChatGPTClaudeCevap Reddini Açan Prompt
Reddin sebebini (güvenlik filtresi, aşırı temkinlilik, belirsiz istek) ayırır ve her biri için doğru çerçeveyi kurar. Dolaşmadan, işinizi yaptırır.
Orta ChatGPTClaudeMetni İnsanileştirme Promptu
Yapay zekâ metninin en belirgin izlerini (dengeli üçleme, boş sıfat, klişe giriş, aşırı bağlaç) bulup değiştirir. Yazarın sesini geri getirir, anlamı korur.
Orta ChatGPTClaudeBozuk JSON Çıktısını Düzelten Prompt
Modelin JSON'ını parse edilebilir hâle getirir: şemayı kilitler, eksik alanı ve kaçış hatasını tek tek işaretler, kod bloğu dışına metin yazdırmaz.
İleriBu sayfa CopyPromt editör ekibi tarafından hazırlandı, ilk yayın 24 Ekim 2026. Promptlar modelden bağımsız çalışacak şekilde yazılır; marka adları yalnızca tanımlama amacıyla anılır.